سوالات جامعه شناسی متوسطه

1) اسلام، ديني است كه با دعوت .................، تكوين يك ................ را در دستوركار قرار داده است.  (فراگیر خود ـ فرهنگ جهانی)

2) اصول اعتقادي و ارزش¬هاي اسلام مطابق با چه مواردی است؟ (نظام آفرينش و موافق با فطرت آدميان)

3) همة انبيا در طول تاريخ، براي تبليغ و ترويج ................. و ................... مبعوث شده‌اند. (اصول اعتقادی ـ ارزش¬های ثابت)

4) خداوند سبحان ......................... و مبدأهمه ........... است.(حقیقت مطلق ـ حقایق)

5) خداوند سبحان عالَم را چگونه آفریده و تدبیر می¬کند؟ (حکیمانه)

6) انسان در ديدگاه اسلام، چگونه موجودی است؟ (موجودي مختار، مسوول، متعهد ، داراي فطرتي الهي و كرامتي ذاتي و خليفه خداوند در زمين)

7) سعادت و عزّت انسان در گِرو چیست؟ (تقرب و نزديك شدن به خداوند و رسيدن به مقام خلافت الهی)

8) شقاوت و ذلتّ انسان¬ها به چه مواردی بستگی دارد؟ (در نسيان و فراموشي حقيقت الهي خود وديگر موجودات و در هزینه کردن تمامي ظرفيت¬ها و توانمندي¬هاي الهی خود برای زندگي محدود اين جهان است.)

9) انسان برچه اساسی مسوول آبادكردن اين جهان و موظف به پرهيز از فساد در خشكي و درياست؟ (بر اساس مشيّت و خواست الهی)

10) زيباترين و محبوب¬ترين مخلوق خداوند در فرهنگ اسلام، ............. است.(عقل)

11) پیامبران الهی برای چه مواردی مبعوث شدند؟

الف: برای برانگيختن عقل آدميان

ب: اجراي عدالت و قسط

پ: مانع شدن از چرخش ثروت در دست اغنيا

ت: آزادسازي مستضعفان از حاكميت مستكبران

12) اسلام، جامعه اسلامي را موظف به تلاش براي ...................... مي¬داند.(آزادي مستضعفان)

13) عقايد و ارزش¬هاي اسلامي به حسب .......................... اختصاص به قوم و گروه خاصي ندارند.(حقیقت و ذات خود)

14) عقايد و ارزش¬هاي اسلامي، خصلتی ........... دارند.(جهانی)

15) عقايد و ارزش¬هاي اسلامی، چگونه به عرصه فرهنگ بشری راه یافته¬اند؟ (با پذيرش و رويكرد انسان¬ها)

16) عقاید و ارزش¬های اسلامی، بعد از ورود به عرصه فرهنگ بشری، چه نمودی پیدا می¬کنند؟ (فرهنگي و تاريخي)

17) گسترش فرهنگي عقايد و ارزش¬هاي اسلامي در چهار مقطع تاريخي، قابل مطالعه و بررسي است:

1) پيامبري و نبوت

2) خلافت

3) استعمار

4) بيداري اسلامي

18) شبه جزيره عربستان قبل از ظهوراسلام ........................... داشت.(فرهنگ جاهلي قبيله¬اي)

19) شمال غربي شبه جزيره عربستان تحت نفوذ و سلطه¬ی.................. و جنوب شرقي آن تحت تأثیر ................ بود. (امپراطوري روم ـ شاهنشاهي ايران)

20) رسول خدا پس از سيزده سال دعوت و مقاومت در برابر فشارهاي ............................، حكومت اسلامي را در .......... تشكيل داد.(نظام قبيله¬اي عرب ـ مدینه)

21) دوران خلافت از چه زمانی آغاز و تا کجا ادامه یافت؟ (آغاز از زمان رحلت رسول خدا، و در مسير خلافت اموي، عباسي و عثماني ادامه يافت.)

22) ارزش¬ها، هنجارها و رفتارهاي جاهلي در عصر نبوي تا سال هشتم هجري، يعني تا.............، در برابر اسلام................ كرده بود و از آن پس، در پوشش............. خزيده بود.(فتح مکه ـ مقاومت آشکار ـ نفاق)

23) ارزش¬ها، هنجارها و رفتارهاي جاهلي در دوران خلافت، در جامعه اسلامی چگونه بود؟ (به تدريج اقتدار جامعه اسلامي را در چارچوب مناسبات قبيله¬اي و عشيره¬اي سازمان بخشيد.)

24) فرهنگ اسلامی، به چه دلیل، گرو ه‌هاي مهاجم بيگانه را درون خود، هضم و جذب مي¬كرد؟ (به دليل قدرت و عمق معرفتي خود)

25) غلبه کدام قدرت¬ها که در چارچوب عادات تاريخي، فرهنگ قومي و قبيله¬اي رفتار مي¬كردند؛ مانع از آن مي¬شد تا ظرفيت¬هاي فرهنگ اسلامي و ارزش¬هاي اجتماعي آن به طور كامل آشكار نشود؟ (سلجوقيان، خوارزمشاهيان، مغولان، عثماني)

26) حدود يك چهارم جمعيت مسلمانان جهان در ...................... زندگي می¬کنند.(آسياي جنوب شرقي)

27) در دوره استعمار، قدرت نظامي و صنعتي دولت¬هاي استعماري غربي، بیش¬تر چه کسانی را مقهور خود ساخت؟

(رجال سياسي و دولت مردان جوامع اسلامي)

28) قدرت سياسي جوامع اسلامي تا قبل از استعمار، بيش¬تر ريشه در ...................... داشت.(مناسبات قومي و قبیله‌ای)

29) قدرت سياسي جوامع اسلامي، در دوران استعمار، از طریق ................................ با قدرت استعمارگران پيوند خورد. (از طريق سازش با دولت¬هاي غربي)

30) چه عاملی سبب شد تا استبداد ایلی و قومی جوامع اسلامی، در دوران استعمار، به صورت استبداد استعماری درآید؟  (پیوند خوردن قدرت سیاسی جوامع اسلامی از طریق سازش با دولت¬هاي غربي)

31) استبداد تاریخی و قومی در جوامع اسلامی ..................... داشت.(هویت غیراسلامی)

32) استبداد تاریخی و قومی به رغم هويت غيراسلامي خود، به چه دلیل از رويارويي مستقيم با حضور قوي و توانمند فرهنگ اسلامي دوري مي¬گزيد؟ (به دليل اين¬كه عقبه¬اي خارج از جغرافياي جهان اسلام نداشت.)

33) کدام نوع استبداد، در جوامع اسلامی در دوران استعمار، تلاش می¬کرد با رعايت ظواهر اسلامي، پوشش ديني خود را حفظ كند؟ (استبداد تاریخی ـ قومی)

34) استبداد استعماری، به چه دلیلی، در جهت گسترش نيازهاي اقتصادي وفرهنگي جهان غرب، چاره¬ای جزحذف¬ مظاهر فرهنگ اسلامی ندارد؟ (به دليل اينكه در سایه قدرت و سلطه جهان غرب عمل مي¬كند.)

35) در مقابل نفوذ و سلطه فرهنگ غرب، مقاومت¬هايي شكل گرفت که ................................. داشت.      (ریشه در فرهنگ اسلامی)

36) متفکران جهان اسلام، چه خطراتی را گوشزد کرده بودند؟ (سلطه فرهنگ غرب و فراموشي فرهنگ و هویت اسلامي)

37) چه پدیده¬ای، نقطه عطفي در بازگشت به فرهنگ اسلامي در جهان اسلام است؟ (انقلاب اسلامی ایران)

38) بسياري از نخبگان كشورهاي اسلامي تا قبل از انقلاب اسلامي ايران، براي مقابله با سلطه استعمار، از چه مکاتبی استفاده می¬کردند؟ ( از مكاتب و روش¬هاي غربي نظير ناسيوناليسم ـ ملّي گرايي ـ يا ماركسيسم)

39) مکاتب  و روش¬های غربی مورد استفاده بسیاری از نخبگان کشورهای اسلامی، دو ایراد داشتند؛آن دو کدام¬اند؟

(اول: وحدت امت اسلامي را مخدوش مي¬ساختند. ـ دوم: مورد حمایت مردمي كه در دامان فرهنگ اسلام تربيت يافته بودند نیز قرار نمی¬گرفتند.)

40) چگونه امت اسلامی، مرحله نويني را در گسترش فرهنگ جهاني اسلام رقم مي¬زند؟ (با الهام از انقلاب اسلامی و بازگشت به سوي هويت الهي خود)

سئوالات درس چهارم:

1-    ویژگی ها ، ارزش ها وتوان مندی های جهان اسلام برای  ساختن یک فرهنگ جهانی چیست؟  جواب : 1- اصول اعتقادی وارزش های آن ثابت است.(خاص یک نسل ویک عصرنیست.). 2- اصول وارزش هایش  بانظام آفرینش  وفطرت آدمیان مطابقت دارد .

2-    ویژگی های انسان ازدیدگاه اسلام  چیست ؟  جواب: 1- انسان موجودی مختار، مسئول ومتعهد است .2- انسان خلیفه خدادرزمین است .3- انسان فطرتی الهی وکرامتی ذاتی دارد. 4- سعادت انسان در نزدیک شدن به خدا است. 5- شقاوت انسان درفراموشی خود، خدا ومحدودکردن زندگی به این جهان است . 6- انسان  مسئول آبادی  این جهان وپرهیزازفساداست.

3-    جایگاه  عقل دردیدگاه ا سلام چگونه است ؟  جواب: عقل درفرهنگ اسلام  محبوب ترین مخلوق خداست وپیامبران برای برانگیختن عقل مبعوث شده اند.

4-    پیامبران  به چه منظوری مبعوث شده اند؟ جواب: پیامبران برای برانگیختن عقل ، اجرای  عدالت  وجلوگیری ازتراکم ثروت دردست  اغنیا وآزادسازی  مستضعفان ازحاکمیت مستکبران وحاکمیت حق مبعوث شده اند.

5-    مراحل گسترش فرهنگ اسلامی  درمقاطع تاریخی را نام ببرید . جواب : 1-عصرنبوی 2- دوران خلافت  3- دوران استعمار  4- بیداری اسلامی

6-    ازمراحل گسترش فرهنگ ا سلامی  عصرنبوی رابه اختصار  توضیح دهید .  جواب: پیامبر آیات توحیدی را در جامعه جاهلی قبیله ای عربستان  تبلیغ نمود. پس از13 سال مقاومت دربرابرفشارهای  قبیله ای حکومت ا سلامی  تشکیل داد و10 سال به رفع موانع  سیاسی آن پرداخت. به امپراتورهای زمان  خودبرای پذیرش ا سلام دعوت نامه فرستاد.  گروه های مختلف  شبه جزیره درسال نهم هجرت  برای پذیرش ا سلام به مدینه آمدند.

7-    ازمراحل گسترش فرهنگ ا سلامی  دوران خلافت  چگونه بود؟  جواب: اززمان رحلت  پیامبرتا خلافت امویان ، عبا سیان  وعثمانیان ادامه داشت. پس از فتح مکه ( سال هشتم هجرت ) مقاومت دربرابرارزش های ا سلامی از صورت آشکار  درپوشش  نفاق پنهان شد ومناسبات عشیره ای وقبیله ای  درآن راه یافت . اما ارزش های  ا سلامی  فارغ از عملکرد قدرت های سیاسی  درسایرسرزمین ها گسترش یافت وفرهنگ  گروه های مهاجم رادرون خودهضم کرد.

8-    چرا قدرت هایی مانند سلجوقیان، مغولان ، عثمانی و... مانع از آن می شدند که ظرفیت ها و ارزش های اجتماعی  فرهنگ ا سلامی به طور  کامل آشکارشود؟  جواب: زیرا این قدرت ها درچارچوب عادات تاریخی وفرهنگ قومی وقبیله ای رفتار می کردند.

9-    دوره استعمار چه تاثیراتی برفرهنگ ا سلامی داشته است ؟  جواب : 1- بخش هایی از جوامع ا سلامی را تحت نفوذ سیاسی ، نظامی خود درآوردند. 2- رجال سیاسی  جوامع ا سلامی را ازطریق  قدرت  نظامی و صنعتی   مقهورخوساختند. 0  3- قدرت سیاسی قومی وقبیله ای جوامع ا سلامی را ازطریق سازش با دولت های غربی  باقدرت  استعمارگران پیوند زدند.

10-منظورازاستبداد استعماری چیست ؟ چگونه به وجودذ آمد؟ جواب : وقتی استبداد ایلی وقومی با استبداد استعمارگران غربی پیوند خورد استبدادجدیدی که جنبه استعماری داشت به وجودآمد .

11-درمراحل  گسترش فرهنگ ا سلامی عصربیداری  از چه ویژگی هایی برخورداراست ؟  جواب : 1- مقاومت  دربرابرنفوذ وسلطه غرب 2- متفکران اسلامی خطرات سلطه فرهنگ غرب وفراموشی فرهنگ وهویت ا سلامی را گوشزدکردند. 3-  باروی کارآمدن انقلاب ا سلامی مکاتب وروش های  غربی مقابله با  سلطه استعمار( ناسیونالیسم ، ملی گرایی ، مارکسیسم ) کنارگذاشته شد.4- مرحله نوینی درگسترش فرهنگ ا سلامی  با الهام ازانقلاب ایران به وجود آمد.

 فعالیت‌های درس چهارم:

12- اصولی که یک فرهنگ جهانی باید داشته باشد رادرآموزه های ا سلامی جست وجو کنید . جواب :  هستی شناسی توحیدی ، عدل و داد ، عقلانیت، حقیقت، خلیفهً الهی بودن انسان .

13- درباره چگونگی گسترش فرهنگ ا سلامی دربین مسلمانان آسیای جنوب شرقی  توضیح دهید . جواب : بنگلادش  ازطریق بازرگانان عرب ، اندونزی ازطریق بازرگانان مسلمان هندی ، تایلند از طریق شیخ احمد قمی ، تانزانیا ازطریق بازرگان مسلمان  ایرانی (آفروشیرازی)

14- درباره بخشی از ارش های اجتماعی ا سلام که با حاکمیت های قبیله ای وقومی  نادیده گرفته می شدند توضیح دهید. جواب : تقوا کم رنگ شد و ارزش های خونی و نژادی رشد کرد.  تبعیض‌ها جای عدالت را گرفت . زهد و ساده زیستی  به تجملات تبدیل شد. برابری و برادری  به قوم‌مداری تبدیل شد. استبداد ایلی وقبیله‌ای جای آزادی را گرفت.

15- عملکرد استبداد ایلی قاجار را با استبداد استعماری رضاخان مقایسه کنید.  جواب:  استبداد قومی  ایلی با مذهب درگیری نداشت و شاهان ظاهرا دینی بودند اما استبداد استعماری  رضاخان  چون در راستای تامین نیازهای مادی غرب بود پوشش ظاهری دینی هم نداشت و مستقیما با دین مبارزه می‌کرد.

16- درباره تاثیرات صد ساله  اخیر ناسیونالیسم در جهان ا سلام توضیح دهید . جواب : وحدت امت اسلامی مخدوش بود. هویت‌سازی سکولار بود . اختلافات نژادی افزایش یافته بود . مقاومت  اسلامی ضعیف شده بود .

(سوالات برگرفته از گروه جامعه شناسی ایران وهمکار محترم آقای علیزاده می باشد )