سوالات جامعه شناسی متوسطه

1- مدینه تغلب  درگونه شناسی فارابی چگونه جامعه ای است؟ جواب: جامعه ای که سلطه بردیگرجوامع راارزش اجتماعی برتر خودمی داند.
2- درگذشته امپراتوری ها چگونه شکل می‌گرفتند؟ جواب: ازطریق کشورگشایی  باقدرت نظامی  وحضورمستقیم سربازان پیروز
3-    سلطه و غلبه اقوام بردیگران درتاریخ گذشته چگونه بوده است ؟ جواب : غلبه نظامی باحضورمستقیم قوم مهاجم درمناطق جغرافیایی تحت سلطه ( البته درهمه موارد بسط فرهنگی قوم غالب را به دنبال ندارد.)
4-    درگذشته اقوام شکست خورده  دراثرحمله نظامی چگونه باردیگربه استقلال می‌رسیدند؟ ودرچه صورتی گروه مهاجمان رادرخود هضم می‌کردند؟  جواب : درصورتی که قوم مغلوب هویت فرهنگی  خودراحفظ کن با ضعیف شدن  تدریجی قدرت نظامی مهاجم ، می‌تواندباردیگراستقلال سیاسی  خودرا به دست آورد. واگرازفرهنگ غنی وقوی برخوردارباشد می‌تواند گروه مهاجم رادرفرهنگ خودهضم کندمانند ایرانیان مسلمان که  مغولان رادرخودهضم کردند.
5-    چرا امپراتوری مغول  منجر به  فرهنگ جهانی نشد؟ جواب: زیرا  فرهنگ مغولان فرهنگی  قومی وقبیله ای بود وشایستگی لازم رابرای یک فرهنگ جهانی  نداشت وسریعا تحت  تاثیرفرهنگ جوامع مغلوب خود قرارگرفتند.
6-    نمونه‌هایی از جهان گشایی که منجربه جهانی شدن فرهنگ نشدمثال بزنید. جواب:  فتوحات  ایرانیان باستان ، تصرفات مغولان
7-     مغولان تحت تاثیر هویت فرهنگی کدام جوامع مغلوب قرارگرفتند؟ جواب: چین ، هند ،  ایران
8-    ویژگی اغلب جهان گشایی‌ها و امپراتوری ها چه بود؟  جواب : 1- سرزمین‌های تصرف شده به تدریج  استقلال می‌یافتند. 2-  با کشتارها وخسارات  انسانی واقتصادی فراوان همراه بود.
9- واژه امپریالیسم وانواع آن راتوضیح دهید . جواب : ازواژه امپراتوری گرفته شده و به نوع سلطه ای اطلاق می‌شود. 1- امپریالیسم سیاسی : اشغال نظامی جوامع ضعیف است . 2- امپریالیسم  اقتصادی :  اشغال  بازار، مواد خام  وقدرت اقتصادی  دیگرجوامع. 3- امپریالیسم فرهنگی: مقاومت فرهنگی  جامعه تحت سلطه سیاسی واقتصادی فروریزد وبرتری فرهنگی  جامعه مسلط پذیرفته شود.
10- واژه‌های استعمار ومستعمره راتعریف کنید وبنویسیدازچه زمانی شروع شدوبه اوج رسید؟  جواب: اشغال یک سرزمین باتوسل به قدرت سیاسی ونظامی استعماراست وکشور تحت سلطه استعمار ، مستعمره است . ازقرن 15 به بعدتوسط اروپاییان شروع شد ودرقرن 19 به اوج رسید و مستعمراتشان از35 درصدبه 67 درصد رسید .
11- دلیل موفقیت وگسترش استعمار اروپاییان چه بود؟  جواب: 1- پیشرفت درزمینه دریانوردی 2- فنون نظامی واقتصاد صنعتی اروپا
12- در دوران استعمار عملکرد اروپاییان در قاره امریکا  و جزایر اقیانوس‌ها چگونه بود؟ جواب: به نسل‌کشی و از بین بردن ساکنان بومی پرداختند. 15 میلیون سرخ پوست راکشتند و مناطقی( کوبا، هائیتی، نیکاراگوئه و سواحل ونزوئلا) را خالی ازسکنه کردند.
13- انواع استعمار درطول تاریخ چندنوع  بوده است ؟ جواب: استعمار کهن با غلبه و تسلط نظامی بر جوامع تحت سلطه 2- استعمار نو با غلبه اقتصادی بر جوامع تحت سلطه 3- استعمار فرانو با غلبه فرهنگی بر جوامع تحت سلطه .
14-ویژگی‌های  استعمار نو را چیست ؟ جواب : 1- پس از شکل گیری جنبش‌های استقلال طلبانه کشورهای مستعمره درقرن بیستم به وجود امد. 2- ازمجریان بومی وداخلی کشورهای مستعمره استفاده می‌کردند. 3- برای به قدرت رساندن نیروهای وابسته ازکودتای نظامی  استفاده می‌کردند.4-  شکل غلبه انها اقتصادی ووابستگی  ساختارهای اقتصادی ، سیاسی و مالی بود وکنترل بازار  وسیاست  مستعمرات رادردست می‌گرفتند.
15- انواع استعمار (قدیم ، نو وفرانو) درچه  نکته ای اشتراک  دارند؟ جواب : هرسه فراورده فرهنگ سلطه غرب  هستند.
16- استعمار قدیم با استعمار نو چه تفاوت‌هایی داشته است ؟ جواب : 1- استعمار قدیم  باغلبه نظامی وسیاسی بوده است ولی استعمارنو باغلبه اقتصادی وسیاسی 2- مجریان استعمار قدیم بیگانه وخارجی بوده اند( حضورآشکار استعمارگران ) ولی مجریان استعمار نو بومی وداخلی ( حضور  غیرمستقیم وپنهان استعمارگران )محسوب می‌شدند .
17- استعمار فرانو دارای چه ویژگی‌هایی است ؟ جواب : 1- بیشتر از ابزارهای فرهنگی، علمی، رسانه‌ای و فناوری استفاده می‌کند.2- استعمارگران و مجریان هر دو پنهان‌اند. 3- هویت فرهنگی( عقاید و ارزش‌ها) دیگرکشورها هدف قرارمی گیرد. 4- سلطه غرب بر همه جهان را تحت پوشش جهانی شدن دنبال می‌کند.

**************************************

1) فرهنگ¬هاي بسياري از مرزهاي جغرافيايي خود عبور كرده و به سوي .................... حرکت کرده¬اند. (جهانی شدن) 2) فارابی در گونه¬شناسی جوامع خود، یکی از انواع جوامع جاهلی را .................... می¬نامد. (مدینه تغلب)
3) مدینه تغلب در گونه¬شناسی جوامع از دیدگاه فارابی، یکی از انواع ...................... است. (جوامع جاهلی)
4) از دیدگاه فارابی، جامعه¬ای که سلطه بر ديگر جوامع را، ارزش اجتماعي برتر مي¬داند؛چه نام دارد؟ (مدینه تغلب)
5) در گذشته تاريخ، چه عواملی، امپراطوري¬هاي بزرگ را بوجود آورده است؟ (سلطه و استكبار)
6) سلطه و استکبار در گذشته تاریخ، .............. را بوجود آورده است.(امپراطوری¬های بزرگ)
7) حکومت¬های  امپراطوري و شاهنشاهي، در گذشته؛از چه طریقی شکل می¬گرفتند؟
(از طریق كشورگشايي، جهان گشايي، با قدرت نظامي و حضور مستقيم سربازان پيروز)
8) غلبه نظامي گرچه به حضور مستقيم قوم مهاجم در مناطق جغرافيايي مختلف منجر مي¬شود، امّا در همه موارد، ................................... را به دنبال نمي¬آورد. (بسط فرهنگی قوم غالب)
9) قومي كه در اثر تهاجم نظامی شكست مي¬خورد؛در چه صورتی می¬تواند بار دیگر استقلال سیاسی خود را به دست آورد؟ (با حفظ هویت فرهنگی خود و با ضعيف شدن تدريجي قدرت نظامي مهاجم)
10) در چه صورتی، قومي كه در اثر تهاجم نظامی شكست خورده؛می¬تواند گروه مهاجم را درون فرهنگ خود، هضم نماید و آن را به خدمت گيرد؟ (اگر فرهنگي غني و قوي داشته باشد.)
11) ايرانيان باستان فتوحاتي فراتر از مرزهاي جغرافيايي خود داشتند، امّا جهان¬گشايي آنان به ................... آنان منجر نشد. (جهانی شدن فرهنگ)
12) فرهنگ مغولان، ........... بود و شایستگی¬های لازم را برای یک ............ نداشت.(قومی و قبیله¬ای ـ فرهنگ جهانی)
13) فرهنگ مغولان، چگونه فرهنگی بود؟ (فرهنگ قومی و قبیله¬ای)
14) چرا مغولان، با وجود این¬که با قدرت نظامی خود توانستند مناطق وسیعی از جهان را تصرف کنند؛ولی یک فرهنگ جهانی نشدند؟ (زیرا فرهنگ قومی و قبیله¬ای شایستگی¬های لازم برای یک فرهنگ جهانی را نداشت.)
15) به چه دلیلی، امپراطوري مغول در چين، هند و ايران، تحت تأثير فرهنگ¬هاي مغلوب، هويتي چيني، هندي و ايراني پيدا كرد، و به صورت سه حكومت مستقل درآمد؟                                                                                                        
(زیرا مغولان، به سرعت تحت تأثير فرهنگ¬هايي قرارگرفتند كه از نظر نظامي شكست خورده بودند.)
16) جهان¬گشايي و امپراطوري، اغلب با چه مواردی همراه است؟ (با كُشتارها وخسارت¬هاي انساني واقتصادي فراوان)
17) اسكندر ...................... را به آتش كشيد و نرون، ............. را در آتش سوزاند.(تخت جمشید ـ روم)
 18) اروپا در ................... اخير، كانون شکل¬گیری فرهنگ جديدي است كه آن را به نام ....................... مي¬شناسيم.
19) فرهنگ غرب در مدت پنج قرن اخیر، اَشكال سه گانه¬اي از ........... را پدید آورده است.(سلطه)
20) از نخستین صورت اَشکال سه¬گانه سلطه، با چه نام¬هایی یاد شده است؟ (امپریاليسم و استعمار)
21) واژه امپرياليسم از ................ گرفته شده است.(امپراطوری)
22) برای هرنوع سلطه¬ای چه واژه¬ای به کار می¬رود؟ (امپریالیسم)
23) صورت¬های امپریالیسم کدام است؟ (سياسي، اقتصادي و فرهنگي)
24) امپریالیسم سیاسی چگونه شکل می¬گیرد؟ (از طريق اشغال نظامي جوامع ضعیف)
25) اشغال نظامي جوامع ضعیف را ................... می¬گویند. (امپریالیسم سیاسی)
26) اگر قدرت اقتصادي يك كشور، بازارها و مواد خام كشوری ديگر تصرف ¬شود؛از چه واژه¬ای استفاده می‌شود؟
(امپریالیسم اقتصادی)
27) عبارت زیر، اشاره به کدام نوع از انواع سه¬گانه امپریالیسم دارد؟ «هنگامي¬كه مقاومت فرهنگي منطقه¬اي كه تحت تصرف اقتصادي يا نظامي جامعه¬اي ديگر قرارگرفته، فرو ريزد، و قوم مغلوب، برتري فرهنگي جامعه مسلط را نيز بپذيرد.» ـ (امپریالیسم فرهنگی)
28) واژه¬اي كه بر اشغال يك سرزمين خارجي، با توسل به قدرت نظامي و سياسي دلالت مي¬كند، ...... نام دارد.(استعمار)
29) در ادبیات سیاسی، كشور فاتح را ................................ و كشور به بند كشيده شده را ............... مي¬نامند. (دولت استعماری ـ مستعمره)
30) ................، نوعي از جهان¬گشايي و امپراطوري است كه از قرن ................ به بعد توسط ................... آغاز شد و در قرن ................. به اوج خود رسيد.(استعمار ـ پانزدهم ـ اروپاییان ـ نوزدهم)
31) استعمار از چه قرنی توسط اروپاییان آغاز و در کدام قرن به اوج خود رسید؟ (آغاز قرن پانزدهم و اوج قرن نوزدهم)
32) در قرن نوزدهم، تصرّفات اروپائيان از ........ درصد كره زمين به ......... درصد رسيد.(35 ـ 67)


33) موفقيت¬هاي استعمار در قرن نوزدهم، تحت تأثیر چه عواملی بود؟ (ناشی از پيشرفت در زمينه دريانوردي، فنون نظامي و اقتصاد صنعتي بود.)
34) استعمار اروپايي دردو سده هفدهم و هجدهم ميلادي بزرگ¬ترين ......... تاريخ بشريت را برپا كرد.(برده¬داری)
35) استعمارگران اروپایی، بزرگ¬ترین برده¬داری تاریخ بشریت را در کدام قرون برپا کردند؟ (هفدهم و هجدهم)
36) اروپایيان در هجوم به قاره آمريكا و جزاير اقيانوس¬ها براي تأمين سلطه خود، چه کردند؟ (به نسل¬کشی و از بين بردن ساكنان بومي پرداختند.)
37) اروپایيان در هجوم به قاره آمريكا و جزاير اقيانوس¬ها براي تأمين سلطه خود، چه مناطقی را که از تراکم جمعیتی بالایی داشتند از جمعيت خالي كردند؟ (هائيتي، كوبا، نيكاراگوئه و سواحل ونزوئلا)
38) دو مرحله ديگر از سلطه جهان غرب بر كشورهاي ديگر .................. و ............... است.(استعمارنو ـ فرانو)
39) استعمار نو چگونه بوجود آمد؟ (پس از شكل¬گيري جنبش¬هاي استقلال طلبانه كشورهاي مستعمره طيّ قرن بيستم)
40) پس از شكل¬گيري جنبش¬هاي استقلال طلبانه كشورهاي مستعمره طيّ قرن بيستم .................. بوجود آمد.
(استعمار نو)
41) در استعمارنو كشورهاي استعمارگر با استفاده از چه ظرفیت¬هایی، از مجريان بومي و داخلي كشورهاي مستعمره استفاده مي¬کنند؟ (با ظرفيت¬هايي که در دوره نفوذ يا دوره استعمار نظامي و سياسي خود ايجاد كرده¬اند.)
42) دولت¬هاي استعمارگر براي به قدرت رساندن نيروهاي وابسته، از .............. نيز استفاده می¬کنند.( كودتاي نظامي)
43) دولت¬هاي استعمارگر، در مرحله استعمار نو، به چه دلیلی، از کودتای نظامی هم استفاده می¬کردند؟ (برای به قدرت رساندن نیروهای وابسته به خود)
44) دو نوع موفق از كودتاهاي استعمارنو، در ایران کدام است؟ الف) كودتاي انگليسي سوم اسفند 1299 رضاخان      ب) کودتای آمريكايي 28 مرداد 1332 محمدرضا شاه
45) نمونه شكست خورده کودتای استعمارنو در ایران .................... است.(کودتای نوژه)
46) در استعمارنو، کشور استعمارگر، چگونه كنترل بازار و سياست كشورهاي ديگر را در اختيار مي¬گيرد؟ (با اتكا به قدرت اقتصادي خود، و با استفاده از نهادها و ساختارهاي اقتصادي و سياسي بين المللي و با روش¬ها و سازوكارهاي غير مستقيم)
47) استعمار فرانو، با استعمار قديم و استعمار نو، در چه چیزی، اشترك دارند؟ (در اینکه فرآورده فرهنگ سلطه جهان غرب است.)
48) ويژگي .......................... در اين است كه براي حفظ سلطه جهان غرب، بيش ازآن¬که از ابزارهاي نظامي و سياسي يا اقتصادي استفاده كند، از ابزارها و ظرفيت¬هاي فرهنگي و علمي به ویژه از رسانه‌ها و فن¬آوري اطلاعات بهره مي‌برد.  (استعمار فرانو)
49) مهم‌ترین ویژگی استعمار فرانو، برای حفظ جهان سلطه، چیست؟ (استفاده از ابزارها و ظرفيت¬هاي فرهنگي و علمي به ویژه از رسانه‌ها و فن¬آوري اطلاعات)
50) در استعمار قديم، استعمارگران حضور ..........................دارند.در استعمارنو، استعمارگران ............ و مُجريان آنها............. .در استعمار فرانو، .......................... هردو پنهان¬اند. (مستقیم وآشکار ـ پنهان ـ آشکارند ـ استعمارگران و مجریان)
51) جهان غرب در استعمارفرانو، .................. ديگر كشورها را هدف قرار مي¬دهد.(هویت فرهنگی)
52) در چه صورتی، مردم هویت خود را در حاشيه جهان غرب بازخواني و بازسازی مي¬كنند؟  (در صورتی¬که  برتري مطلق فرهنگي و معرفتي جهان غرب را پذيرفته باشند.)
53)استعمار فرانو، گسترش و سلطه فرهنگ غرب برهمه جهان و غربي كردن جهان را در پوشش نام«................» پيگيري مي¬كند.(جهانی شدن)


فعالیت‌های درس سوم:
1- فرهنگ سلطه به دنبال چه نوع تاثیرات فرهنگی برجوامع مغلوب است ؟ جواب:تضعیف مقاومت فرهنگی، ایجاد تزلزل و تحول فرهنگی در قوم مغلوب، تحقیر فرهنگی قوم مغلوب، هویت‌زدایی  فرهنگی قوم مغلوب، استعمار فرهنگی
2- درباره عملکرد اروپاییان  در قاره آفریقا بنویسید. جواب: در بعد نظامی: به تسخیر آفریقا پرداختند. در بعد اقتصادی: بازارها ، منابع و مواد اولیه آفریقا اشغال شد  و در وجه فرهنگی: زبان و ادبیات  بسیاری ازکشورهای آفریقایی، انگلیسی و فرانسه  شده است .
3- درباره مراحل گسترش نظام سلطه غرب و وجه غالب هر مرحله گفت‌وگو کنید. آیا وجه غالب هر مرحله، در مراحل دیگر وجود ندارد؟ جواب: دراستعمار قدیم وجه غالب قدرت نظامی با حضورمستقیم نیروهای استعمارگراست. (مجریان بیگانه اند)دراستعمارنو وجه غالب اقتصادی با حضور غیرمستقیم استعمارگراست. (مجریان بومی وداخلی اند.) دراستعمار فرانو وجه غالب  فرهنگی باابزار فناوری رسانه ای است ( مجریان بومی وسیاست هانیز ظاهرابومی اند.) می‌توانند این وجوه بایکدیگرهمزمانی داشته باشند ، مثلا دراستعمارقدیم گاهی  هم استعمارسیاسی ،هم اقتصادی و هم فرهنگی بوده است ، نمونه‌ی آن مستعمرات آفریقایی

(سوالات برگرفته از گروه جامعه شناسی ایران وهمکار محترم آقای علیزاده می باشد )