درس 2: فرهنگ جهانی
1) فرهنگها .............. مييابند و ............ را پشت سرميگذارند. (تغییر ـ مراحلی)
2) چه مواردی، بستررشد و تحول موجودات جهان طبیعتاند؟ (تاریخ و جغرافیا)
3) چه موجوداتی در جهان طبیعت، از تاريخي مشابه برخوردارند؟ (موجوداتی که هویت مشترکی دارند.)
4) چرا برخی از حیوانات، تنها در محدودة جغرافیایی خاصی، یافت میشوند؟
(زیرا توان انطباق با شرایط محیطی ديگر را ندارند.)
5) چگونه آدمی امكان سازگاري با شرايط مختلف جغرافيايي را پيدا مي¬كند؟
(با فعاليتهاي انساني و فرهنگي، و تصرفاتي که در طبيعت انجام ميدهد.)
6) انسان مانند حيوانات ديگر نيست تا، به طور طبيعي بتواند با شرايط ..................... سازگار شود. (جغرافیای مختلف)
7) زندگي اخلاقي و فرهنگي بشردر طول ........... و در جوامع مختلف شكل ...................... .(تاریخ ـ یکسانی ندارد)
8) خصوصيات اخلاقي و ذهني افراد، و .............. آنها به تناسب ............ و ارزشهايي كه دارند از هويتهاي متفاوتي برخوردار است.(فرهنگهای ـ عقاید)
9) امتداد تاريخي و گستره جغرافيايي فرهنگ¬هاي گوناگون، چگونه است؟ (زندگی و تاریخ یکسانی ندارند.)
10) چهار نکته در مورد امتداد تاريخي و گستره جغرافيايي فرهنگ¬هاي گوناگون:
الف) برخی فرهنگها، عمری کوتاه داشتند.
ب) بعضي از آنها مدتي طولاني دوام آورده و همچنان ادامه يافتهاند.
پ) برخي، در مناطقي محدود شكل گرفته و نتوانستهاند از مرزهاي جغرافيايي خود عبور کنند.
ت) برخي ديگر، گسترش پيدا كرده و تداوم يافتهاند.
ظرفيت مختلف فرهنگها براي جهاني شدن
11) فرهنگي كه ازمرزهاي جغرافيايي وقومي عبوركرده و درعرصه جهاني¬گسترش یابد؛چه نام¬دارد؟ (فرهنگ جهانی)
12) برخي از فرهنگها ................ جهاني شدن را ندارند.(ظرفیت)
13) فرهنگ¬هايي كه ارزش¬ها و عقايد آنها ناظر به قوم و منطقه خاصي است و نگاهي سلطه¬ جويانه نيزنسبت به ديگر اقوام ندارند، ظرفیت فرهنگی¬شان چگونه است؟ (از محدوده قومي و منطقه¬ا ي خود فراتر نمي¬روند.)
14) فرهنگي¬ كه به سوي جهاني شدن حركت مي¬كند، بر چند نوع است؟
دو نوع- نخست: فرهنگي كه عقايد، ارزش¬ها و يا رفتار آن، ناظر به قوم، منطقه يا گروهي خاص است. مثل صهیونیسم دوم: فرهنگي است كه عقايد، ارزش¬ها و هنجارهای آن در خدمت گروه و قوم خاصي نيست.
15) فرهنگی که ناظر به منطقه یا گروهی خاص است؛جهان را به چند منطقه¬ تقسیم می¬کند؟ (مرکزی و پیرامونی)
16) منطقه ..............، منطقه¬اي است كه منطقه ............. را به خدمت مي¬گيرد.(مرکزی ـ پیرامونی)
17) دو نمونه از فرهنگي كه عقايد، ارزش¬های آن، ناظر به قوم، منطقه يا گروهي خاص است؛کدام است؟ (فرهنگ صهيونيسم بين الملل و فرهنگ سرمايه¬داري)
18) صهيونيسم آرمانها و ارزش¬هاي خود را متوجه................. مي¬داند و با....................... و اين جهاني خود، ديگران را در خدمت اين نژاد به كار مي¬گيرد.(نژاد خاصی ـ رویکرد دنیوی)
19) کانون توجه فرهنگ سرمایه¬داری چیست؟ (ثروت و قدرت)
20) فرهنگي كه تسلط يك قوم، جامعه و گروهي خاص را برديگران به دنبال مي¬آورد و ديگران را به ضعف و ناتواني مي كشاند؛................. یا ................. نام دارد.(فرهنگ سلطه ـ فرهنگ استکبار)
21) فرهنگی که در خدمت گروه یا قوم خاصی نیست؛(گونه دوم) از چه عقایدی سخن می¬گوید؟
(عقاید و آرمانهای مشترک انسانی)
22) دو ویژگی فرهنگي که شايستگي حركت به سوي يك فرهنگ واحد جهاني را دارد؛کدام¬اند؟
اولا، عقايد، آرمانها و ارزش¬هاي آن، موافق با فطرت آدميان باشد.
ثانياً هنجارها و رفتارهاي خود را نيز براساس عقاید و آرمانهای خویش سازمان دهد.
23) فرهنگي كه عقايد، ارزش¬ها، هنجارها ورفتارهاي¬آن مطابق نيازهاي فطري باشد، همان .............. است. (فرهنگ حق)
24) فارابي جامعه¬اي ¬را كه¬ عقايد و ارزش¬هاي آن حق باشد، اما هنجارها و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد؛ را چه می¬نامد؟ (مدينه فاسقه)
25) چه کسی جامعه¬اي را كه عقايد و ارزش¬هاي آن حق باشد، اما هنجارها و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد؛را مدینه¬ فاسقه، نامیده است؟ (فارابی)
ويژگيهاي فرهنگ مطلوب جهاني
26) فرهنگ جهاني بايد دارای چه ويژگي¬هایی باشد؟ (ويژگي¬ها و ارزش¬هاي عام و جهان شمول)
27) مهم¬ترين ویژگی¬ها و ارزشهايی که يك فرهنگ مطلوب جهاني بايد از آنها برخوردار باشد؛کدام¬اند؟
(حقيقت، معنويت، عدالت، حرّيت، مسووليت و عقلانيت)
28) در چه صورتی فرهنگها نمیتوانند، از حقانيت ارزش¬ها و عقايد خود دفاع كنند؟
(فرهنگی که نتواند حقیقتی را برای معیار و میزانی مناسب برای سنجش عقايد و ارزش¬هاي مختلف داشته باشد.)
29) «فرهنگ جهاني بايد بتواند به پرسش¬های بنیادین درباره¬ مرگ و زندگی انسانها پاسخ دهد.»این عبارت بیان¬گر کدام¬یک از ویژگی¬ها و ارزش¬های فرهنگ جهانی مطلوب است؟ (معنویت)
30) فرهنگ مطلوب جهانی که فاقد معنویت باشد؛دو نوع گرفتاری برای افراد خواهد داشت، آن دو کدام¬اند؟
الف) از پاسخ به نيازهايي كه سعادت معنوي و ابدي انسانها را تأمين كند، غافل مي¬مانند.
ب) در صورتي¬كه این فرهنگ¬ها بسط وگسترش پيدا كنند، انسانيت را با بحرانهاي روحي و رواني گرفتار مي¬سازند.
31) «ارزشي است¬كه مانع پایمال شدن حقوق انسانها، دو قطبي شدن جهان و استضعاف و بهره¬كشي ظالمانه برخي از برخي ديگر مي¬شود.»این عبارت بیان¬گر کدام¬یک از ویژگی¬ها و ارزش¬های فرهنگ جهانی مطلوب است؟ (عدالت و قسط)
32) چرا حرّيت و آزادي ارزشي است كه همواره در كنار و در دامان ارزش¬هاي ديگر، معناي خود را پيدا مي¬كند؟
(زيرا آزادي همواره، آزادي از يك امر براي رسيدن به امري ديگر است.)
33) چه مفهومی هنگامي كه در كنار ارزش¬هايي نظيرحقيقت، معنويت و عدالت قرار مي¬گيرد، معناي راستين خود را پيدا مي¬كند؟ (حرّیت و آزادی)
34) این عبارت معنای چیست؟«آزادي از قید و بندهایی است كه مانع از رسيدن آدمی به حقيقت، معنويت و حقوق انساني¬اش مي¬شوند و زمینه ظلم بر انسان را فراهم می¬سازند.»ـ (معناي راستين آزادي)
35) کدام¬یک از ویژگی¬ها و ارزش¬های فرهنگ مطلوب جهانی، يك فرهنگ را در برابر فرهنگ¬هاي رقيب مقاوم مي سازند و زمينه گسترش فرهنگ را فراهم مي¬كنند؟ (مسووليت و تعهد)
36) چگونه زمينه نفوذ و تسلط فرهنگ بيگانگان برای کشوری فراهم مي¬شود؟
(با رويكردهاي تقديرگرايانه و غير مسوول و با از بين بردن قدرت مقاومت يك فرهنگ)
37) فرهنگ جهاني بايد از دو سطح عقلانيت برخوردار باشد، آن دو کدام¬اند؟
اول: عقلانيتي كه از جهان¬بيني و ارزش¬هاي كلان آن دفاع نمايد.
دوم: عقلانيتي كه براساس عقايد و ارزش¬هاي فرهنگي و با نظر به شرايط تاريخي مختلف، به نظام سازي، سازماندهي و مديريت اجتماعي بپردازد.
38) نسبیّت فرهنگی حاصل چه پدیده¬ای است؟ (فرهنگی محروم از عقلانیتی که از جهان بینی و ارزش¬های کلان آن نتواند دفاع کند.)
39) فرهنگی که نتواند، از لايههاي بنيادين و هويتي خود دفاع كند، دچار چه پدیده¬ای میشود؟ (نسبیّت فرهنگی)
40) این گزاره، تعریف کدام مفهوم است؟ (پاورقی ص15)
« به اين معني كه تمامي عقايد، ارزش¬ها و آرمانها در محدوده فرهنگي خود باقي مي¬مانند؛فرهنگ¬ها، قياس ناپذير و درعرض يكديگر قرار ميگيرند و امكان گفتگوي منطقي ميان آنها براي رسيدن به عقايد و ارزشهاي جهانشمول وجود ندارد.» ـ (نسبیّت فرهنگی)
(سوالات برگرفته از گروه جامعه شناسی ایران وهمکار محترم آقای علیزاده می باشد )
وبلاگ معلم جامعه شناسی در زمینه سوالات علوم اجتماعی متوسطه طراحی شده است.وسعی بر این شده مجموعه سوالات جامع در این زمینه برای همکاران بزرگوار ودانش آموزان عزیز جمع آوری شود.