مقدمه

 اهداف اصلی برنامه ریزی های اقتصادی در هر کشوری عبارتند از:

1 -دستیابی به عدالت

2 -کاهش انواع نابرابری

3 -کاهش فاصله دهک های درآمدی

4 -نابودکردن فقر

5 -تامین حداقل رفاه اجتماعی

 معیار های رفاه اجتماعی عبارتند از:

1 -تامین حداقل نیازهای اساسی مردم

2 -برخورداری از سالمت در جسم و روح افراد جامعه

3 -کاهش نابهنجاری های اجتماعی

4 -ارتقای توانمندی ها

5 -مسولیت پذیری افراد جامعه در برابر یکدیگر

6 -رضایتمندی و شادکامی افراد جامعه

 رفاه اجتماعی تحقق می یابد اگر :

1 -فقر از بین برود .

2 -نابرابری ها کاهش یابد .

فقر مطلق و فقر نسبی

 فقر مطلق : فقر مطلق یا تهیدستی مطلق به معنای نداشتن حداقل معیشت است .

 خط فقر یا حداقل معیشت عبارت است از : درآمدی که افراد بوسیله آن بتوانند حداقل نیازهای ابتدایی زندگی را

تامین کنند0

 فقیرمطلق : کسی است که به نیازهای ابتدایی زندگی ) آب سالم ، تغذیه ، خدمات بهداشتی ، آموزشی ، پوشاک و

سرپناه ( دسترسی نداشته باشد.

 افرادی زیر خط فقر قرار دارند که : درآمدشان از سطح حداقل درآمد معیشتی معین کمتر باشد.

2

 سطح حداقل معیشت )خط فقر( از یک کشور به کشور دیگر و از زمانی به زمان دیگر متفاوت است.

 سطح حداقل معیشت منعکس کننده تفاوت در نیازها است .

 فقرنسبی: افرادی که در زمانی یا کشوری فقیر به شمار نمی روند چه بسا در زمانی دیگر و یا در کشوری دیگر فقیر به

شمار روند0 (در این نوع فقر درآمد افراد نسبت به هم سنجیده می شود و افراد با درآمد پایین تر خود را نسبت به افراد

پردرآمد تر فقیر احساس می کنند .(

 با استفاده از دو شاخص درآمد سرانه و میزان نابرابری درتوزیع درآمد میتوان تصویری ازفقر یک جامعه به

دست آورد زیرا : هرچه درآمد سرانه درکشوری پایین ترباشد فقر عمومی نسبت به کشوری که درآمدسرانه باالتری دارد

بیشتر است و هرچه توزیع درآمد در کشوری نسبت به کشوری دیگر ناعادالنه تر باشد نرخ فقر درآن بیشتر است .

 مهم ترین معیار برای اطالع از سطح رفاه اجتماعی در جامعه آگاهی یافتن از فقر و توزیع درآمد است زیرا : در

هر جامعه هرچه فقرکمتر باشد و توزیع درآمد عادالنه تر باشد رفاه اجتماعی مردم بیشتر می شود0

توزیع درآمد و معیار سنجش آن

معیار سنجش وضعیت توزیع درآمد در یک کشور شاخص دهک میباشد .

نحوه بررسی وضعیت توزیع درآمد به وسیله شاخص دهک عبارت است از:

1 -مردم کشور را به ده گروه جمعیتی مساوی تقسیم می کنند .

2 -سطح درآمد هرگروه از کمترین به بیشترین مدنظر قرار می گیرد . یعنی دهک اول 10درصد جمعیت را تشکیل می

دهند که کمترین درآمد را دارند و دهک دهم 10 درصد جمعیت را تشکیل میدهند که بیشترین درآمد را دارند0

3 -نسبت دهک دهم را به دهک اول محاسبه می کنند و هرچه این نسبت بیشتر باشد توزیع درآمد دران کشور ناعادالنه

تر است 0

مثال 1 : با توجه به جدول زیر وضعیت توزیع درآمد در کدام کشور نا عادالنه تر است ؟

کشور دهک اول دهک دهم

9000 3000 A

12000 2000 B

= وضعیت توزیع درآمد

دهک دهم

دهک اول

= توزیع درآمد کشور A

9000

= توزیع درآمد کشور B 3 = 3000

12000

2000

در کشور�� ناعادالنه تر است 6=

3

مثال 2 : جدول زیر مربوط به کشوری با درآمد ملی 60000 میلیارد می باشد . چنانچه تفاوت دهک اول و دوم این کشور 2

درصد و تفاوت دهک نهم و دهم آن 6 درصد باشد وضعیت توزیع درآمد آن چه عددی است ؟

سهم دهک اول ؟ ؟

سهم دهک دوم 4 %2400

سهم دهک سوم 5 %3000

سهم دهک چهارم 6 %3600

سهم دهک پنجم 8 %4800

سهم دهک ششم 11 %6600

سهم دهک هفتم 12 %7200

سهم دهک هشتم 14 %8400

سهم دهک نهم 16 %9600

سهم دهک دهم ؟ ؟

صد در صد جمعیت 100 %60000

 تفاوت سهم دهک اول و دوم 2 %است و چون در جدول دهک سطح درآمد از کم ترین به بیشترین است باید 2 واحد کم

شود .

دوم دهک سهم − 2 = اول دهک سهم 4 − 2 = 2 60000×%2 = 1200

 تفاوت سهم دهک نهم و دهم 6 %است و چون در جدول دهک سطح درآمد از کم ترین به بیشترین است باید 6 واحد زیاد

شود .

نهم دهک سهم + 6 = دهم دهک سهم 16 + 6 = 22 60000×%22 = 13200

= وضعیت توزیع درآمد

دهک دهم

دهک اول

= توزیع درآمد کشور

13200

1200

= 11

4

سیاست کاهش فقر و نابرابری

 مهم ترین راه برای مقابله با نا برابری توزیع درآمد عبارت است از:

استفاده از یک نظام مناسب و کارآمد مالیاتی است .

 مهم ترین ابزار مقابله با نابرابری در توزیع درآمد استفاده از یک نظام مالیاتی مناسب و کارآمد است زیرا:

توزیع مجدد درآمد بصورت قانونی صورت می پذیرد و تفاوت میان درآمد و ثروت یک گروه محدود و با اکثریت چشم

گیر مردم کاهش می یابد .

 اصالح ساختار توزیع درآمد و عادالنه کردن آن و مقابله با فقر مستلزم توانمندی سازی افراد و مولد کردن

انهاست زیرا :

انسان به عنوان مهم ترین عامل تولید به آموزش و تامین اقتصادی-اجتماعی نیاز دارد و هرگونه سرمایه گذاری در این

زمینه ها باعث افزایش بهره وری در کار و درنتیجه افزایش درآمد ملی می شود .

 برنامه ریزان اقتصادی برای رسیدن به توسعه به دو عامل توزیع عادالنه درآمد ها و کاهش فقر توجه میکنند

زیرا:

در جامعه ای که بیشتر افراد آن در فقر به سر می برند ، ناامیدی و عدم اعتماد در افراد ایجاد شده و حرکت به سمت

توسعه اقتصادی با موانع جدی رو به رو می شود اما اعمال سیاست هایی جهت بهبود وضع نامطلوب زندگی روحیه و

امید و اطمینان به آینده را در مردم تقویت کرده ، انسجام و همکاری بیشتری در اجرای برنامه های توسعه بوجود

می آید .